తెలుగు పత్రికలకు విలువల వలువలు కట్టపెట్టిన ప్రతిభా మూర్తి పొత్తూరి

Share Icons:

నేడు పొత్తూరి ప్రథమ వర్ధంతి…  

ఒక మంచి మనీషి. పదువురు మెచ్చిన పాత్రికేయుడు. తెలుగు పాత్రికేయ దిగ్గజాల్లాంటి ఎడిటర్లలో ఆయన ఒకరు. ఆయన క్రమశిక్షణ కలిగిన ఒక అక్షర నిబద్ధుడు. తెలుగు పాత్రికేయరంగం శిఖరాగ్రాన నిలిచిన కొద్దిమంది ప్రముఖుల్లో ఈయన ఒకరు. ఐదు దశాబ్దాల పాటు పత్రిక రంగానికి విశేష సేవలు చేసిన ప్రముఖ పాత్రికేయులు, జన్మించింది ఆంధ్రలోనైనా నిఖార్సయిన తెలంగాణ వాది, ప్రజాస్వామిక వాది, మానవ హక్కుల కోసం అహర్నిశలు కృషి చేసిన మానవతా వాది.  పంచకట్టులో, పొడవు చేతుల తెల్ల చొక్కాపై ఉత్తరీయంతో చిరునవ్వులు చిందిస్తూ అచ్చ తెలుగుతనం మూర్తీభవించే సంస్కృతి, సంప్రదాయం,  నిలువెత్తు విగ్రహం. తెలుగు పత్రికారంగంలో ప్రముఖులుగా విరాజిల్లిన ఆ మూర్తి  ఒక అక్షర నక్షత్రం. ఆయనే  పొత్తూరి వేంకటేశ్వరరావు. సరిగ్గా నేటికి ఏడాదైంది ఆరూపం అదృశ్యమై. ఆ అక్షరం అంతర్ధానమై. ఆ రూపం మాయమై. ఆ గళం మూగవోయి. కలం ఆగిపోయి.

ఎందరో సాహిత్యకారులకి బాసటగా నిలిచి తెలుగు భాషాభ్యున్నతికి కారకులైయ్యారు. తెలుగు భాషా వికాస ధోరణి ఆయన్ను ఎప్పుడూ వీడలేదు. తెలుగు సర్వతోముఖాభివృద్ధికి ఆయన నిరంతరం కృషి చేసారు. తెలుగు భాషా వికాసానికి, సాహిత్యాభివృద్ధికి తోడ్పడుతూ వచ్చారు. నూట యాబై ఏళ్ళ తెలుగు పత్రికా చరిత్రను ఆకళింపు చేసుకుని నిలువుటద్దంగా ప్రసిద్ధికెక్కారు. నాటి పత్రికా విలువలు ఎరిగి, నేడు విలువలు ఎలా, ఏ కారణాల చేత మారిపోయాయో తెలిసిన వారు. 1957లో ఆంధ్రజనతలో అడుగు పెట్టి, ఆంధ్రభూమి, ఆంధ్రప్రభ దినపత్రికలతో అపార అనుబంధం ఉంది. ఈనాడు, ఉదయం, వార్త పత్రికలలోనూ అనుభవజ్ఞులైన వ్యక్తి వీరు. ఆంధ్రప్రభ సంపాదకులుగా ఈయన చాలా కాలం పనిచేశారు. చిరునగవుల విత్తనాలు జల్లి పరిమళాల ఉద్యానవనంగా ఆయన తీర్చిదిద్దిన ఈనాడు, ఆంధ్రప్రభ, ఉదయం, వార్త… అక్షరాల వనంలో నేను అడుగులు వేయగలగడం నిజంగా ఎన్నో అవార్డులందుకున్నంత  గర్వ కారణం.  అపారమైన ఆయన శిష్యవర్గంలో నేనొక బిందువును.

దివంగత మాజీ ప్రధాని పాములపర్తి వేంకట నరసింహారావుతో పొత్తూరి గారికి చక్కని సాన్నిహిత్యం ఉండేది. ఎందరో సాహిత్యకారులకి బాసటగా నిలిచి తెలుగు భాషాభ్యున్నతికి కారకులైయ్యారు. తెలుగు భాషా వికాస ధోరణి ఆయన్ను ఎప్పుడూ వీడలేదు. తెలుగు సర్వతోముఖాభివృద్ధికి కృషిచేసారు. పత్రికారంగంలో అనేక పరిణామాలని,  మార్పులని చూశారు. తెలుగు పత్రికారంగంలో ప్రముఖులుగా విరాజిల్లిన ఆ మూర్తి ఫిబ్రవరి 8, 1934 లో గుంటూరు జిల్లా పొత్తూరులో జన్మించారు. తండ్రి: వెంకట సుబ్బయ్య,  తల్లి: పన్నగేంద్రమ్మ.

మనుషులలో ఉన్న మంచితనం చూడడం వీరి విశేష గుణం. తిరగేసిన ఏ గ్రంధానైనా క్షుణ్ణంగా అర్ధం చేసుకుని, విషయంలో మంచిని, రచయిత విధానాన్ని విశదీకరించేవారు. తెలుగు సాహిత్యం పట్ల పొత్తూరి నిష్ఠ అపారమైనది. నిశితమైన దృక్కు కలిగి ఉన్న వ్యక్తి. యావత్ తెలుగు పత్రికా చరిత్రనెరిగిన మేటి సంపాదకులు పొత్తూరి. ఓ మేటి పాత్రికేయునిలో ఉండవలసిన లక్షణాలన్నీ పొత్తూరిలో ఉన్నాయి. సాహిత్య, సాంస్కృతిక, సాంఘిక, చమత్కార, జ్ఞాన, విజ్ఞాన, రాజకీయ అంశాలలో అపారమైన జ్ఞానం సంతరించుకున్నారు. పొత్తూరిది ఎప్పుడూ ప్రసన్న వదనమే. అనుగ్రహమే కానీ, ఆగ్రహం చూడలేదు ఎవరూ. పాత్రికేయ రంగంలో అందరికీ గురుతుల్యులు.

చిన్న-పెద్ద, వారి స్థాయి తేడా లేకుండా అందరితో సౌమ్యంగా మాట్లాడే సహృదయులు. తెలుగు పత్రికారంగంలో విలువలకు, వ్యక్తిత్వానికి పెద్దపీట వేసి దశాబ్దాలాకాలం ఆ పునాదులమీద తనకంటూ ఒక ప్రత్యేక పాత్రికేయ భవంతిని నిర్మించుకుని, ఆరు దశాబ్దాలకుపైగా అందరి గౌరవం అభిమానం సంపాదించుకున్న దిట్ట పొత్తూరి.  నాటి పత్రికలు విలువలు పాటించేవని. సంపాదకులు నడిపించేవారని, నేడు యజమానులే నడిపిస్తూ, పత్రికలను ఎక్కువ సంఖ్యలో అమ్ముకోవడానికి తాపత్రయ పడడంవల్ల విలువలు క్షీణించాయని కుండ బద్దలుకొట్టినట్లు అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తం చేసేవారు. పత్రికల్లో చాలా మటుకు విలువలు అంతరిస్తున్నాయని, వ్యయ ప్రయాసలు పెరిగి పొవడం వల్ల పత్రికారంగానికి గడ్డురోజులని ఆయన అభిప్రాయం.  తెలుగు సాహిత్య జగత్తులో అరవై యేళ్ళుగా సాగుతున్న కృషిని, పరిణామాలని పొత్తూరి వినిపించారు. ఆయనది అపారమైన అనుభవం. సాహిత్య ప్రియులందరికీ ఆయన అందుబాటులో వుంటారు. సభలలో తరచు పాల్గొంటారు. అనేక పుస్తకాలకి ముందు మాట వ్రాసారు.  విషయాన్ని చదువరుకలు బోధపడేటట్టు సరళమైన భాషలో చెప్తారు. ఈ నేర్పు, కూర్పు, ఉదారగుణం పొత్తూరి ప్రత్యేకత అని చెప్పవచ్చు.  ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రెస్ అకాడమి అధ్యక్షుడిగా వ్యవహరించారు.

ఓ రచయిత మంచి చదువరి అయి వుండాలని శ్రీపాద సుబ్రమణ్య శాస్త్రి చెప్పిన విషయం పొత్తూరి విషయంలో అక్షర సత్యం. ఈయన గొప్ప చదువరి. చదవడంతో పాటు రచయిత సమకాలీన స్థితిగతులు, భాషా పదజాల ప్రయోగం, రచన నడక, దాని ఉనికి, అందులోని నిక్షిప్త సారం… ఇలాటి విషయాలన్నీ ఆపోశన పట్టిన వ్యక్తి. వారి భావాలు, విషయం తెలిపే విధానం, వారికున్న చింతన అపారం. “సద్ చింతన పొత్తూరిలో మెండుగా ఉంది. నియమ నిబద్దతలు కలిగిన అనుభవ యోగ్య భాషా పరిజ్ఞానికుడు. విభిన్న క్షేత్ర, రంగ విషయాలు తెలిసినందువల్ల రచనలపై మంచి పట్టు సాధించారు. రచనలు వాడుక భాషలో వ్రాస్తే అది ప్రజలకు మరింత చేరువవుతుందని   నిరూపించారు. పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం వీరిని డాక్టరేట్ పట్టాతో గౌరవించింది. అనేక అంశాలపై సాహితీ సభల్లో, ఆకాశవాణిలో పలుప్రసంగాలు చేసారు. ఆయన రేడియో వార్తలు చదివిన విషయం కొందరికే తెలిసుండవచ్చు.

రాష్ట్రంలో తీవ్రవాదుల ఎంకౌంటర్లు జరిగినప్పుడు పౌరహక్కుల సంఘాల తరఫున అనేక నిజనిర్ధారణ కమిటీల్లో సభ్యుడుగా రాజ్యహింసను వేలెట్టి చూపిన సంఘటలెన్నో. టి టి డి ప్రచురణలకు ఫొత్తూరి సంపాదకుడిగా ఉన్నారు. రాష్ట్ర విభజన సమయంలో ప్రత్యేక రాష్ట్ర వాదనకు మద్దతు తెలిపారు. ముఖ్యమంత్రి కె చంద్రశేఖర్ రావు  స్వయంగా పొత్తూరి  గృహానికి వెళ్లి మర్యాదపూర్వకంగా కలిశారు. ఈయనకు చాలా కాలం బ్రిటీష్ లైబ్రరి సభ్యత్వం ఉండేది. కొన్ని దశాబ్దాల తెలుగు పత్రికలను డిజిటల్ (ఎలక్ట్రానిక్) రూపంలోకి మళ్ళించి అంతర్జాలం (ఇంటర్ నెట్) మీద అందుబాటులోకి తెచ్చేందుకు బృహత్ పథకం అవిష్కరించారు ఆయన.

పొత్తూరి వ్రాసిన ఆధ్యాత్మిక సంపాదకీయాల సంకలనమే “చింతన”. స్ఫూర్తిగా నిలచిన మహనీయుల మీద వ్రాసిన సంపాదకీయాల సంకలనం “చిరస్మరణీయులు”;  తెలుగులో ఏ పత్రికలు ఏయే భావాలతో పుట్టాయో, ఏమి ప్రత్యేకతలు సంతరించుకున్నాయో, మహనీయులు ఎలా శ్రమించారో “నాటి పత్రికల మేటి విలువలు” లో వివరించారు. “తెలుగు పత్రికలు” – తెలుగు పత్రికల చరిత్రకు అద్దం పడుతుంది.  సాహిత్య, సాంస్కృతిక, సాంఘిక, చమత్కార, జ్ఞాన, విజ్ఞాన, రాజకీయ ఇత్యాది అంశాల మీద అనేక సంకలనాలు తన కలం ద్వారా, సంపాదకీయం ద్వారా దాదాపు 160 వ్యాసాలు ప్రజల ముందుకి తీసుకొచ్చారు. ఆదే “వ్యాసప్రభ”.

కాశీనాధుని నాగేశ్వరరావు పారమార్ధిక పదకోశం, విధి నా సారథి, వాసిరెడ్డి వెంకటాద్రి నాయుడు వంటి రచనలు చేశారు. పీవీ గురించి రాసిన ‘ఇయర్స్ ఆఫ్ పవర్’‌లో సహ రచయితగా ఉన్నారు. అనేక మంది పాత్రికేయులను తీర్చిదిద్దారు. జవహర్‌లాల్ నెహ్రు పంచాయతీ రాజ్ పై ప్రసంగాలను, కులదీప్ నయ్యర్ రచించిన జడ్జ్‌మెంట్ ను తెనుగీకరించారు. పాత్రికేయ రంగంలో అందరికీ గురుతుల్యులు. చిన్న-పెద్ద, వారి స్థాయి తేడా లేకుండా అందరితో సౌమ్యంగా మాట్లాడే సహృదయులు. దీర్ఘకాలం అనారోగ్యంతో బాధపడినా, పత్రిక, సాహితీ సేవకు ఎప్పుడూ విరామం తీసుకోలేదు. ఆయన అలసిపోయారేమో కాని ఆయన కలం ఆగలేదు. పాత్రికేయ సహచరులు, సాహితీ మిత్రులతో అలా పడకకుర్చీలో కూర్చుని, మంచం మీద విశ్రాంతి తీసుకుంటూ ముచ్చట్లు చెప్పేవారు కాని ఎవరినీ నిరాశపరచి పంపలేదు. 2020 మార్చి 5వ తేదీ ఆయన దేహం చాలించారు. ఆ చిరునగవుల వదనం చిన్నబోయింది. కలం ఆగిపోయింది.  ఇలాటి అనుభవ పూర్ణ తెలుగు భాషా విశారధుల ఆవశ్యకత నేడు ఎంతైనా వుంది.

భరద్వాజ

Leave a Reply